طراحی و بازسازی ساختمان مسکونی

طراحی و بازسازی ساختمان مسکونی 

هزاران سال است که انسان در فضایی به نام خانه زندگی می کند این نام برای انسان یادآور آرامش امنیت و هویت است تا جایی که حتی برای نام بردن وطن خویش نیز از این نام مدد می جوید. این فضای دلنشین با سه عنصر سقف، کف و دیوار شکل می گیرد که اینها عناصر اصلی تشکیل دهنده ی هر فضایی می باشند.



دربین تمامی فضاهایی که در آن ها کار طراحی داخلی انجام می گیرد ساختمان مسکونی بحث برانگیزترین فضا به حساب می آید چراکه علاوه بر اطلاعاتی که طراح ازآنها برای طراحی استفاده می کند، سلیقه شخصی افراد استفاده کننده از آن فضا نیز دخیل می باشد و این مسئله کار راتا حدی سلیقه ای و پیچیده می کند.

تقسیم بندی ساختمان مسکونی
خانه به دلیل اینکه محل استراحت افراد یک خانواده می باشد، دارای استانداردها و ضوابط خاص خود می باشد و طراحی داخلی برای این فضا بسیار مهم است. از مسائل مهم در طراحی داخلی خانه در نظرداشتن فضاهای خصوصی وعمومی خانه می باشد این مسئله چیزی نیست که بتوان به سادگی از کنارآن گذشت .این تقسیم بندی های فضا به شرح زیر می باشند :

فضای خصوصی :
به فضاهایی اطلاق می گردد که مختص افراد ساکن در خانه می باشد. مانند اتاق خواب ، حمام و از این قبیل فضاها که افراد غریبه استفاده ای از آن ها ندارند.

فضای میانی:
فضایی است که در صورت وجود صمیمیت و به خواست صاحب خانه، افراد تازه وارد از آن ها استفاده می کنند.مانند: اتاق نشیمن، اشپزخانه

فضای عمومی :
به فضاهایی گفته می شود که تمامی افراد واردشونده به خانه یا از آن استفاده می کنند یا به آن اشراف دارند. مانند: فضای ورودی ،دستشویی، پذیرایی.



هر خانه خود دارای ریزفضاهایی است که در کنارهم و در ارتباط و اشتراک با یکدیگر فضای آرامش بخش منزل رافراهم می کنند.این ریزفضاها معمولا به شرح زیر می باشند:
  • ورودی
  • آشپزخانه
  • غذاخوری (نهارخوری )
  • سرویس های بهداشتی (حمام و توالت)
  • نشیمن
  • اتاق خواب ها
  • پذیرایی
ورودی
ورودی رابط بین فضای خارج و داخل خانه است، طراحی این قسمت می تواند مهارت طراح را به نمایش بگذارد، در این قسمت از خانه باید در نظر داشت که حدفاصلی از در ورودی تا اولین فضای داخلی طراحی گردد.این طراحی می تواند به صورت فیزیکی و با کمک مصالح ساختمانی باشد و یا می تواند با استفاده از تکنیک های داخلی و دکوراتیو انجام پذیرد.این ریزفضاها در بخش فضاهای عمومی خانه قرار می گیرد و بدیهی است که افراد از یک فضایی با چنین خصوصیت عمومی نمی توانند به فضاهای خصوصی راه پیدا کنند مگر آن که مسیر فضاهای خصوصی خانه مانند اتاق های خواب از همان ابتدا و در محل ورودی از مسیر فضاهای دیگر خانه جدا شده باشد .ورودی هر خانه در عمل هدایت کننده فرد به پذیرایی آشپزخانه و دستشویی است.

خصوصیات ورودی 
استفاده از رنگ های شاد، فضای ورودی را جذاب و زیبا می کند و نیز باعث ایجاد تنوع در ساختار معماری خانه می شود .ورودی خانه معرف شخصیت ساکنین خانه است .ورودی هرخانه باید فضایی برای استقبال از میهمانان داشته باشد. وجود فضاهایی برای جاکفشی و جالباسی در ورودی خانه از ملزومات ورودی است.

ارتباط ورودی با فضاهای دیگر
ورودی باید با پارکینگ ارتباط مستقیم داشته باشد، همچنین ورودی باید با پله های اصلی ارتباط داشته باشد.پله ها رابط اصلی ورودی با سایر فضاها هستند.همچنین پله ها رابط بین فضای زیرزمین و پارکینگ با ورودی هستند.در صورت وجود فضای رختکن، این فضا باید در دسترس فضای ورودی باشد.ورودی باید نزدیکترین فاصله را از دستشویی و دورترین فاصله را از اتاق خواب داشته باشد، همچنین ورودی باید فاصله نزدیکی با اشپزخانه داشته باشد.

آشپزخانه
وجود اشپزخانه در فضای مسکونی ضروری است .آشپزخانه باید در ارتباط نزدیک و تنگاتنگ با غذاخوری و ورودی باشد .برای تهیه غذا روی سطح میزها باید جای کافی وجود داشته باشد برای هر مرکز کار یک پریز جداگانه لازم است .تهویه هم به صورت طبیعی و هم به صورت مصنوعی از ملزومات کار در آشپزخانه است.آشپزخانه باید در ارتباط نزدیک با سرویس های بهداشتی باشد.جهت باز شدن درب های کابینت، بایستی خلاف جهت حرکت شخص در آشپزخانه باشد .آشپزخانه بهتر است در نمای شمالی ساختمان واقع شود.



مثلث کار
در آشپزخانه سه فعالیت عمده انجام می شود که عبارتند از: نگهداری موادغذایی، شستشو و پخت و پز. به عبارت دیگر مثلث کار آشپزخانه از سه راس نگهداری (یخچال ) شستشو (سینک ظرفشویی) و پخت و پز (اجاق گاز ) تشکیل می شود.رفت و آمد در آشپزخانه باید از مثلث کار جدا باشد.

اشکال مختلف آشپزخانه
آشپزخانه OPEN که امکان مشاهده قسمت های دیگر خانه را فراهم می کند.
آشپزخانه L  و مثلث کار که قابلیت عملی برای OPEN شدن دارد.
آشپزخانه V که مثلث کار در آن دارای سه ضلع عمود بر هم است  از یک ضلع آن می توان برای OPEN  کردن آشپزخانه استفاده کرد.
آشپزخانه خطی که درآن همه وسایل در یک خط قرار می گیرند و درارتباط باهم هستند. در این شکل مثلث کار وجود ندارد.
آشپزخانه کریدوری که در ان وسایل در دو طرف چیده می شوند و امکان OPEN شدن آن بسیار کم است.
آشپزخانه شبه جزیره ای که از یک طرف کاملا باز و از طرف دیگر به نحوی بسته است. اطراف آن نیز بسته است.
آشپزخانه جزیره ای که در آن یکی از وسایل مثلث کار در یک ضلع قرارگرفته است و بقیه می توانند در سه ضلع دیگر قرار بگیرند.

کف آشپزخانه
کف آشپزخانه را می توان با سنگ، سرامیک و کفپوش های پلاستیکی مفروش کرد. البته گاهی اوقات درزهای بین سنگ و سرامیک محل تجمع مواد غیربهداشتی می شود.می توان جهت کاهش تجمع الودگی ها در بین درزها از سنگ و سرامیک با ابعاد بزرگ استفاده کرد.ایزوله کردن کف آشپزخانه به خاطر شرایط خاص آن الزامی است.برای ایجاد عایق رطوبتی می توان از قیرگونی و یا شیوه های مدرن ایزولاسیون استفاده کرد .در شیوه قیرگونی برای اطمینان بیشتر از دویا سه لایه قیرگونی استفاده می شود که با استفاده از حرارت چسبانده می شود.

دیوار آشپزخانه
به دلیل وجود ذرات چربی معلق در هوای آشپزخانه جهت پوشش دیوارها باید از جنس صیقلی که به راحتی تمیز شوند، مثل کاشی، سرامیک، برخی از سنگ ها و بعضی رنگ های روغنی استفاده نمود.برای ایمن شدن دیوارها در برابر رطوبت، عایق رطوبتی کف را تا 80 سانتی متر از دیوارها بالا می آورند .در دیوار پشت کابینت ها از پوشش های ارزان قیمت استفاده می شود، اما به علت متغیر بودن جای یخچال و اجاق گاز دیوار پشت آن ها را ازجنس مرغوب می پوشانند.

سقف آشپزخانه
در سقف اشپزخانه باید از مصالحی که جاذب رطوبت نبوده و قابل شستشو باشند، استفاده کرد .رنگ آمیزی سقف آشپزخانه به وسیله رنگ های روغنی براق صورت می گیرد.

تاسیسات الکتریکال و مکانیکال
هر کدام از وسایل برقی آشپزخانه باید دارای یک پریز مجزا باشند.از نکات مهم در ایمنی آشپزخانه سیم اتصال زمین (Earth ) است. معمولا دو سیم فاز و نول  را می شناسیم، اما یک سیم سوم نیز داریم ،که سیم اتصال زمین است. این مسئله در مورد وسایل آشپزخانه اهمیت فراوان دارد.همچنین وجود آب سرد و گرم برای ظرفشویی و ماشین لباسشویی از ملزومات آشپزخانه است .باید توجه داشت برای آب گرم در لوله، یکی رفت و یکی برگشت در نظر می گیرند تا آب گرم لازم در سریعترین زمان ممکن در اختیار باشد .همچنین باید توجه نمود که لوله های فاضلاب آشپزخانه جهت ظرفشویی، لباسشویی و کفشوی آشپزخانه تعبیه شوند.همچنین تعیین مسیر لوله گاز و تعبیه مکان مناسب آن، جهت اتصال به اجاق خوراک پزی آشپزخانه مهم و ضروری است. 

درب و پنجره
آشپزخانه در صورتی که OPEN نباشد، دارای درب است.شکل کلی درب آشپزخانه، باید دارای سطحی صاف و رنگی براق باشد.پنجره به منظور تامین نور لازم و همچنین تهویه هوای فضای آشپزخانه عنصری لازم و ضروری است، به علاوه برای تهویه بهتر و سریعتر هوای آشپزخانه از هواکش هم استفاده می شود.

ملزومات آشپزخانه
کابینت، یخچال، اجاق خوراک پزی، ظرفشویی، ماشین لباسشویی از جمله ملزومات آشپزخانه هستند.

کابینت
کابینت به دو نوع فلزی و چوبی طراحی و ساخته می شود.به دلیل جلوگیری از زنگ زدگی و پوسیدگی همچنین به منظور ایجاد استحکام بیشتر در ساخت بدنه کابینت های فلزی و چوبی از فلزات رنگی و صفحات مرغوب چوبی استفاده می کنند.انواع مدل های کابینت به دو صورت زمینی و دیواری وجود دارد.به منظور تسلط مصرف کننده بر قفسه ها، عمق بخش زمینی و دیواری کابینت به ترتیب 50 تا 60 و 30 تا 40 سانتی متر است.معمولا روی کابینت را با صفحات سنگی می پوشانند. بزرگی ابعاد صفحات سنگی روی کابینت، باعث بالارفتن کیفیت آن می شودهمچنین صفحات MDF با روکش ملامینه نیز برای این منظور استفاده می شود.

یخچال
در آشپزخانه یخچال و فریزر یا یخچال فریزر دوقلو وجود دارند که نوع اخیر، به برق و شبکه آب خانه وصل می شود.در تهیه یخچال فریزر، به این نکته که بازشو درب ها به کدام قسمت است، توجه داشته باشید. بازشوی درب ها اصولا باید به سمت دیوار باشد.

اجاق خوراک پزی
اجاق خوراک پزی به دو صورت رومیزی و کابینتی عرضه می شود و گرمای خود را از برق و گاز می گیرد (انشعاب گاز اجاق ها به دو صورت کپسولی و شهری می باشد). اجاق های کابینتی، مجهز به فر هستند اما در صورتی که از کپسول استفاده شود، محفظه جای فر، محل نگهداری کپسول می شود.ظرفیت اجاق گاز را با شعله آن می سنجند.(مثل شش شعله )

ظرف شویی
ظرف شویی به دو صورت روکار و توکار در  بازار موجود است.بسته به استفاده مصرف کننده ،دارای ابعاد گوناگون و مدل های متفاوت است ودر ضمن ممکن است، دارای یک لگن یا دو لگن بوده و علاوه بر آن یک سینی یا دو سینی داشته باشد.

ماشین لباسشویی
این دستگاه نیاز به آب سرد، گرم و فاضلاب دارد و به دو صورت ساخته می شود. در نوعی از آن ها ،ورودی لباس از پهلو است و معیار اندازه آن به کیلو است.نوع دیگر آن، لباس از بالا درون ماشین ریخته می شود. البته کاربرد نوع اخیر، بیشتر در حمام است .اتصال سیم Earth به زمین، در ماشین لباسشویی حائز اهمیت است.

میزو صندلی
صندلی های داخل آشپزخانه باید به دلیل استفاده کوتاه مدت از آن به راحتی جابه جا شوند .موارد کاربرد این صندلی ها منحصرا در آشپزخانه است.میزها در اشپزخانه اشکال مختلفی دارند.انتخاب و کاربرد هریک از انواع میزها با توجه به فضای آشپزخانه و وسعت یا محدودیت اشپزخانه همچنین سلیقه افراد صورت می پذیرد.

نور در آشپزخانه
برای تامین روشنایی آشپزخانه از نور طبیعی و مصنوعی استفاده می کنیم. پنجره در ارائه نور طبیعی به آشپزخانه، از اهمیت زیادی برخوردار است.معمولا پنجره می تواند در صورت مشرف بودن به فضای سبز، نقش یک تابلوی بسیار زیبا را ایفا کند .پنجره رابطی است، بین آشپزخانه و فضای خارج که علاوه بر تامین نور روز، از نظر دفع خطرات نشست گاز و آتش سوزی و نیز جهت تهویه مطلوب تاثیر به سزایی دارد.

نورپردازی اغلب به وسیله یک چراغ آویز سقفی که در مرکز سقف آشپزخانه نصب می شود، انجام می گیرد .در گذشته اغلب فعالیت های داخل آشپزخانه ( مانند آماده سازی مواد غذایی ) بر روی میز وسط آشپزخانه انجام می شد.برای این نوع آشپزخانه ها این روش کاربردی بود، اما آشپزخانه های امروزی با ردیفی از کابینت ها، اجاق و یخچال جاسازی شده، به موازات و در کنار دیوارهای آشپزخانه نیازمند شیوه دیگری از نورپردازی هستند.در اشپزخانه های امروزی ،قسمت اعظم کار در آشپزخانه، بر روی سطح کابینت ها، در کنار اجاق گاز و یا شیر آب و سینک ظرفشویی انجام می شود، که در اغلب اشپزخانه ها ،همگی در کنار دیوار قراردارند. اما هنوز چراغ های سقفی از وسط سقف آشپزخانه آویزان هستند، درنتیجه افراد اغلب پشت به منبع نور و در زیرسایه خود مشغول به کار هستند و هنگام کار از نور کافی برخوردار نیستند.

نورکافی برای سطح روی اجاق گاز، در آشپزخانه هایی که دارای یک هواکش یا هود در بالای اجاق گاز هستند، به راحتی توسط چراغ هواکش تامین می شود .اگر بالای اجاق گاز، هواکش مجهز به چراغ وجود ندارد، باید یک چراغ قابل تنظیم در بالای اجاق گاز نصب شود. همچنین بالای سینک ظرفشویی نیز، به یک چراغ نیاز است، تا شب هنگام نورکافی برای شست و شوی ظروف و موادغذایی فراهم شود. ترجیحا هریک از این چراغ ها باید دارای کلید کنترل مجزا باشند، تا فقط در مواقع لزوم مورد استفاده قرار گیرند.

نکات طراحی
کلیه لبه ها در آشپزخانه، می بایست از انحنا برخوردار باشند.
یک آشپزخانه ایمن، دارای محدوده فعالیتی مثلثی شکل کوچک با اضلاعی از یخچال به سمت ظرف شویی از ظرف شویی به سمت اجاق خوراک پزی و از اجاق خوراک پزی به سمت یخچال است .مجموعه طول های سه ضلع این مثلث کاری کمتر از 7010mm است. این مثلث کاری نباید با مسیر رفت و آمد تداخلی داشته باشد.در یک آشپزخانه U شکل راهرویی به عرض حداقل 1219mm مورد نیاز است.
کابینت های آشپزخانه دارای ارتفاع استاندارد 915mm و عمق استاندارد 610mm هستند.کابینت های دیواری حداقل به فاصله 381mm در بالای کابینت های آشپزخانه قرار می گیرند.عمق این کابینت ها 305mm و بالاترین قفسه آن ها دارای ارتفاعی معادل با 1829mm از کف آشپزخانه است.

نهارخوری
برای طراحی مطلوب فضای غذاخوری، باید از این فضا و عملکردهای آن شناخت کافی پیدا کرد.بهتر است هنگام صرف غذا در شب، نور موجود فقط روی میز غذاخوری تابیده شود. استفاده از رنگ های لطیف و ملایم در سطوح بزرگ، به زیبایی فضا کمک می کند.معمولا میز غذاخوری نسبت به تعداد مصرف کنندگان، به صورت دایره، مستطیل و مربع طراحی می شود. میز و صندلی این فضا باید فقط مخصوص استفاده در این فضا باشد. توصیه می شود برای غذاخوری از مبلمان چوبی استفاده شود.

سرویس بهداشتی ( دستشویی )
سرویس های بهداشتی در حفظ بهداشت فردی و عمومی خانواده نقش بسیار مهمی ایفا می کند. اصولا باید دستشویی با درب ورودی خانه ارتباط مستقیم داشته و با فضاهای دیگر خانه ارتباط غیرمستقیم داشته باشد.



درب دستشویی
درب دستشویی باید علاوه بر مقاوم بودن در مقابل آب، عایق صدا نیز باشد.معمولا به دلیل ضد آب بودن فلز آلومینیوم، در ساخت درب دستشویی از این ماده استفاده می شود.توصیه می شود برای رنگ آمیزی درب دستشویی از رنگ های مقاوم در برابر آب استفاده شود.

کف دستشویی
کف  دستشویی از نظر بهداشتی از نکات مهم ساختمان دستشویی است.ایزولاسیون کف دستشویی، مهم تر از ایزوله نمودن قسمت های دیگر خانه مانند آشپزخانه است.همچنین شیب کف دستشویی، از دیگر مسائل مهمی است که باید به آن توجه نمود. این شیب باید به سمت توالت ایرانی و یا کفشوی دستشویی باشد. توصیه می شود به هنگام کاشی کاری یا سرامیک کاری کف دستشویی ، حداقل درز ممکن را درنظربگیرید تا هم الودگی کمتری حاصل شود و هم از رسوب آب تا حد قابل ملاحظه ای جلوگیری شود.

سقف دستشویی
سقف دستشویی معمولا نسبت به فضاهای دیگر خانه ارتفاع کوتاهتری دارد و این به دلیل وجود تاسیسات لوله کشی است که موجب می شود تا با استفاده از مصالحی مثل رابیتس و گچ، سقف کاذب اجرا شود.در مورد پوشش سقف بهتر است از رنگ روغنی که مقاوم در برابر آب و قابل شست و شو می باشد، استفاده شود.

دیوار دستشویی
مهم ترین نکته درباره دیوارهای دستشویی، ایزولاسیون مناسب آن به دلیل مصرف زیاد آب می باشد.همچنین به دلیل رعایت مسائل بهداشتی، حتما پوشش نهایی دیوار، بایستی از جنس کاشی های لعاب دار با رنگ روشن باشد، زیرا رنگ های روشن، لکه ها را بهتر نشان می دهد.

روشویی
مکان قرارگیری روشویی ها، معمولا نزدیک به درب دستشویی است. وجود آینه، حوله و دیگر متعلقات مربوط، نظیر: مسواک ،خمیردندان و صابون در دسترس این فضاست.امروزه در دستشویی ها ،صفحات سنگی، به ضخامت 3 یا 4 سانتی متر را از وسط برش می دهند و لگن های آبریز روشویی را، روی آن نصب می کنند.لذا می توان از این سنگ به عنوان صفحه کابینت و فضای زیر آن را جهت نگهداری وسایل مرتبط در دستشویی نیز استفاده کرد.

شیرآلات
شیر آب بر سه نوع است: نوع اول شیر مخلوط که دارای دو اهرم پیچشی، برای تفکیک آب سرد و گرم می باشد.نوع دوم شیر اهرمی است که با گردش اهرم به چپ و راست مقدار گرما و سرمای آب را کنترل می کند ونوع سوم شیرهای خودکار هستند که مجهز به چشم الکترونیک بوده، لیکن به منظور تفکیک آب سرد و گرم از اهرمی کوچک بهره می برند.

تهویه مطلوب 
نور و تهویه مطلوب در ساختمان دستشویی اهمیت فراوانی دارد. امروزه جهت تهویه مناسب از هواکش هایی استفاده می شود که هدایت هوای داخل دستشویی، به طرف بالاترین بخش ساختمان را از طریق کانال های مخصوص ممکن می سازد.در هر ساختمان باید یک کانال با لوله تهویه جداگانه، برای توالت وجود داشته باشد.

کاسه توالت
بهتر است در توالت، از کاسه توالت مستطیل شکل استفاده شود که دارای سه نوع تخت، نیمه تخت و گود می باشد.برای انتخاب انواع کاسه باید وسعت فضای ساختمان توالت، مدنظر قرار بگیرد.

تخلیه توالت
از مسائل دیگری که باید در توالت مدنظر قراربگیرد، سوراخ تخلیه و نحوه قرارگرفتن آن است. تخلیه ساختمان توالت با استفاده از فلاش تانک صورت می گیرد.فلاش تانک می تواند از دو جنس پلاستیکی یا فلزی بوده و در حجم های چهار، شش و یا 12 لیتری باشد.در صورت نبودن فلاش تانک، می توان از شیر تخلیه یا فلاش استفاده کرد. وجود سیفون در انتهای توالت به جهت جلوگیری از انتشار بوی نامطبوع بسیار اهمیت دارد.

نکات کلیدی 
  • چنانچه ساکنان منزل به دلایل پزشکی، به جای آب از دستمال کاغذی استفاده می کنند، جای دستمال باید طوری قراربگیرد که در معرض ترشح آب نباشد.
  • تمامی وسایل داخل توالت از جمله کاشی، فلاش تانک ، شیرآلات و حتی سطل زباله به دلیل رعایت مسائل بهداشتی، بایستی رنگ روشن داشته باشد.
  • محل استقرار توالت ایرانی و فرنگی در جهت شمال  و جنوب ساختمان نیست. این مسئله، علاوه بر داشتن دلایل مذهبی، به علل گوناگونی مثل نحوه گردش کره زمین، سیستم گردش خون انسان انجام نمی شود.
  • اصولا در فضای توالت از وسایل گرمازا استفاده نمی شود، زیرا این فضا باید خنک باشد.
حمام
حمام باید در ارتباط نزدیک با اتاق خواب بوده و یا از طریق درب مجزا با اتاق خواب ،ارتباط مستقیم داشته باشد.در حمام باید به دلیل ترشح فراوان آب، از جنس مناسب و ضد رطوبت باشد. مسئله ایزولاسیون در قسمت کف حمام از اهمیت فراوانی برخوردار بوده و باید دقت زیادی نسبت به آن مبذول گردد.اصولا سقف حمام باید کوتاه باشد. برای این منظور معمولا از سقف کاذب استفاده می شود. کوتاه بودن سقف حمام به دودلیل لازم و ضروری است، اول اینکه گرم کردن حمام آسان باشد و دوم اینکه چون معمولا نقشه ساختمان ها، بصورت تیپ بوده و حمام ها در طبقات ساختمان روی هم جایگذاری می شوند، در نتیجه لوله های حمام طبقه بالا، از سقف حمام طبقه پایین عبور می کنند. سقف کاذب باعث پوشش این منظره می شود. به عبارت دیگر سقف کاذب ،باعث پوشش لوله های مربوط به طبقه بالا شده و در هنگام خرابی و پوسیدگی آن ها ،بسیار کارآمد است.
وجود نورو پنجره در حمام ،به دلیل انجام عمل تهویه و خروج بخار یکی از ملزومات مهم حمام می باشد.حمام بر عکس توالت، نیاز به وسایل گرمازا دارد. همچنین در ساخت تاسیسات و لوله کشی حمام، باید دقت بسیار زیادی صورت گیرد. به عنوان مثال استفاده از لوله های روکار، ضمن جالب نبودن، باعث عدم رعایت مسائل بهداشتی  نیز می شود.
نکته :نکاتی که در مورد کفپوش دستشویی، از قبیل درز کم بین کاشی ها، ابعاد و اندازه کاشی ها، شیب بندی کف پیشتر گفته شده، در مورد ساختمان حمام هم صادق است.

 وسایل و ملزومات حمام

دوش
یکی از ملزومات حمام ،دوش آب سرد و گرم است، که در اشکال مختلف وجود دارد. دوش ساده ،دارای علم است که در آن، آب به صورت موضعی قابل استفاده نیست. برای تسهیل این مشکل، دوش تلفنی ساخته شده، که در آن علاوه بر قابل مصرف بودن آب، به صورت علم برای شست و شوی اعضای مختلف بدن و یا حتی خود حمام نیز به کار می رود. میزان ارتفاع، فاصله و محل قرارگرفتن صابون و شامپو از دوش، اهمیت زیادی دارد.

وان
وان در اشکال و اندازه های مختلف ساخته شده است.جنس وان معمولا از چوب، فلز (چدن) و پلاستیک است.بهترین نوع وان، نوع فلزی آن می باشد، که البته این نوع علاوه بر گران بودن، در مقابل سرما و گرما نیز انعطاف ندارد. نوع پلاستیکی آن زنگ نمیزند، اما عیب آن این است که چون آب بندی در اطراف، صورت نمی گیرد ،معمولا با مقاومت کم پلاستیک و تحرک مصرف کننده از نظر ریزش آب مشکل به وجود می اید .وان شامل دو قسمت سرریز و زیرآب (محل خروج آب ) می باشد.زیرآب قسمتی در ته وان است که محل خروج آب می باشد و سرریز سوراخی نزدیک به لبه بالای وان می باشد.میزان آب درون وان توسط وسیله ای به نام شناور کنترل می شود.



توالت فرنگی
در حمام معمولا توالت فرنگی نیز وجود دارد. در قسمت بالای سیفون این وسیله، مقدار زیادی آب جمع می شود که عایق بسیار خوبی، برای سرایت نکردن بو، به داخل حمام می باشد.

بیده
بیده وسیله ای است، جهت شست و شو، که بعد از استفاده از توالت فرنگی، به کار می رود و معمولا در کنار توالت فرنگی نصب می شود.

نکته:ّ باید برای جلوگیری از نشستن بخار، بر روی آینه در حمام، آن را در دورترین فاصله از دوش قرارداد.
نکته: اگر محل قرارگیری حوله در حمام باشد، بایستی در محلی دور از ترشح آب قرار گیرد.

نشیمن 
اتاق نشیمن، محل دور هم نشستن خانواده است و بیشترین اوقات آن ها در این فضا می گذرد. میزو صندلی باید در این فضا ،برخلاف دیگر فضاهای خانه بسیار راحت باشد .اتاق نشیمن بهترین فضا، برای ادامه فعالیت های روزمره ،مانند انجام تکالیف کودکان می باشد .شناخت دقیق فضای اتاق نشیمن باعث می شود وسایل و امکانات موردنیاز برای این مکان را به صورت مطلوبی فراهم کنیم. فضای نشیمن گاهی می تواند محل حضور مهمانان باشد .بهتر است که ارتباط اتاق نشیمن با ورودی غیرمستقیم و باغذاخوری و اتاق خواب مستقیم باشد.درهنگام تزیین و چیدمان اتاق نشیمن، باید دقت نمود که آرامش و تنوع در فضا حاکم شود.تزیین وسایل موجود در این فضا باید طوری صورت بگیرد، که مانع عبورو مرور افراد نشود.معمولا محل قرارگرفتن کتابخانه در اتاق نشیمن است.
در دکوراسیون سنتی فضای نشیمن، استفاده از فرش و پشتی و در دکوراسیون کلاسیک و مدرن آن، استفاده از کاناپه و مبل های راحتی متداول است.

نکته :نباید محل قرارگرفتن وسایل صوتی و تصویری مثل تلویزیون در مقابل پنجره و یا پشت به آن باشد.

نور دراتاق نشیمن 
استفاده از نور طبیعی اهمیت زیادی دارد. همچنین در مورد نور مصنوعی، بهتر است در فضای نشیمن از نورهای متمرکز استفاده نشود. استفاده از نورهای مخفی در ایجاد آرامش این فضا، مناسب تر به نظر می رسند.

کف اتاق نشیمن 
کف نشیمن با سنگ، سرامیک یا پارکت فرش می شود .جنس و رنگ پوشش هایی که برای کف خانه، از جمله فضای نشیمن استفاده می شود ،می بایست با جنس و رنگ دیوارها و آنچه که به عنوان رنگ و رویه مبلمان یاد می شود ،همخوانی داشته باشد.

شومینه
شومینه به معنای دودکش است و منظور از آن فضای اجاقی است که بسیار به کاربرده می شود .امروزه نوع هیزمی و گازی آن در خانه های لوکس و در اتاق های نشیمن، بسیار مورداستفاده قرار می گیرد .مصالح عمده شومینه، آجر، خاک و سیمان نسوز است .آجرهای نسوز در اشکال مختلف تولید می شوند، که به فرم این وسیله بسیار کمک می کنند.در تزیین و کاربرد شومینه مصالح مختلفی از جمله سنگ، سرامیک، آجر، کاشی، گچ ،سیمان سفید و فلزات رنگی مخصوصا برنز به کار می روند.امروزه بااستفاده از ورقه های آهن، شومینه های زیبایی ساخته می شود.
شومینه، معمولا در گوشه اتاق و یا وسط دیوار قرار می گیرد ،گاهی شومینه ها دو طرفه هستند و یا اینکه در مرکز یک فضا، قرار می گیرند.

پذیرایی
معمولا در اتاق پذیرایی، برای برگزاری مهمانی، دید و بازدید و پذیرایی از اقوام و دوستان استفاده می شود .اصولا در خانه های بزرگ بهترین و مناسب ترین فضای ساختمان را به این مکان اختصاص می دهند .دراین فضا ،بهترین وسایل و ظروف منزل، برای پذیرایی از مهمانان استفاده می شود.تزیین چیدمان این اتاق، باید به گونه ای باشد که انگیزه و شورو شوقی برای گفت و گو ایجاد نماید .نوع و فرم ظروف و وسایل مورداستفاده در اتاق پذیرایی، تاثیر به سزایی در ایجاد ارتباط و مراوده بین افراد دارد .فضای پذیرایی، در ارتباط نزدیک با غذاخوری و ورودی بوده و با دستشویی و آشپزخانه ارتباط غیر مستقیم دارد.

نور اتاق پذیرایی 
وجود نور طبیعی (پنجره )، در محیط پذیرایی، ازاهمیت زیادی برخوردار است .معمولا زیباترین پنجره و منظره در ساختمان به اتاق پذیرایی اختصاص داده می شود .استفاده از انواع نورهای مصنوعی و پرده های مختلف نیز نقش موثری، در زیبایی این فضا دارد.

کف اتاق پذیرایی
از انجایی که معمولا مهمانان با کفش وارد اتاق پذیرایی می شوند، بهتر است کف پذیرایی، به دلیل رعایت مسائل بهداشتی از سنگ یا سرامیک باشد.استفاده از پارکت در فضای پذیرایی، به دلیل مقاومت کم آن و جذب گرد و غبار مناسب نیست .سنگ و سرامیک مورد استفاده در کف پذیرایی، علاوه بر بزرگ بودن، باید دارای رنگ های روشن باشند تا درز بین آن ها، محل تجمع الودگی نشود.

اتاق خواب
اتاق های خواب، خصوصی ترین فضای خانه به حساب می آیند، پس نباید به فضای عمومی خانه مانند پذیرایی، دسترسی مستقیم داشته باشد.مهم ترین مسئله در فضای اتاق خواب ،گردآوری امکانات، برای ایجاد آرامش است. در ضمن باید در نظر بگیریم که عملکردهای دیگری غیر از خوابیدن، مانند مطالعه، نشستن و گفت و گو نیز در این فضا صورت می گیرد.
اتاق خواب باید با فضاهایی مانند سرویس و حمام ارتباط مستقیم داشته باشد.



بزرگترین اتاق در خانه، به اتاق خواب مستر (Master) تبدیل می شود. این اتاق باید در صورت امکان، دارای حمام و دستشویی اختصاصی بوده و یا نزدیکترین فاصله را به نسبت آن ها داشته باشد.
از نکات قابل ذکر در مورد اتاق خواب، آنکه این اتاق باید به احساسات فرد استفاده کننده ازآن پاسخ مناسبی دهد، لذا در زمان طراحی، باید سلیقه فرد را حتما در نظر گرفت.

رنگ در اتاق خواب
با استفاده از رنگ، می توان هرگونه احساسی را به فرد بیننده القا نمود. در نتیجه در زمان انتخاب آن بسیار دقت نمایید. رنگ هایی مانند سبزوابی رنگ هایی هستند ،که باعث ایجاد حس صمیمیت و آرامش می شوند. اما در میزان استفاده از آن ها باید دقت نمود .رنگ قرمز نیز رنگی گرم است، که احساس علاقه و عشق را افزایش می دهد، اما از آن نیز نباید به مقدار زیاد در اتاق خواب استفاده نمود، چراکه این رنگ، باعث تحریک اعصاب می گردد و این حس با حس آرامش در اتاق خواب تناقض دارد. اگر تمایل داشتید که یک اتاق خواب زیبا و رمانتیک ایجاد کنید، از رنگ زرد به عنوان رنگ غالب دوری نمایید. استفاده از این رنگ به عنوان ترکیب بلامانع است همچنین توصیه می شود از انتخاب رنگ های درخشان نیز پرهیز کنید.

نور در اتاق خواب
تابش مستقیم خورشید و وجود نورکافی در این فضا اهمیت زیادی دارد. بهتر است، اتاق خواب در نمای جنوبی ساختمان احداث شود. استفاده از دو پرده در اتاق خواب، یک پرده توری برای زمانی که فضا از نورخورشید بهره مند نیست و دیگری پرده ضخیم ،جهت ممانعت از تابش شدید آفتاب، توصیه می شود.
نه تنها نور طبیعی، بلکه در بیشتر مواقع نور مصنوعی نیز می تواند به بهتر جلوه دادن طراحی اتاق خواب کمک نماید. برای درک اهمیت نور مصنوعی در فضای اتاق خواب ،همین بس که می دانیم زمان استفاده از این فضا، اغلب در ساعات پایانی روز و جهت استراحت می باشد، که در این موقع از شبانه روز حتما باید از نور مصنوعی بهره برد، به گونه ای که فضای اتاق کاملا روشن بوده و در عین حال آزاردهنده نیز نباشد.

برای ایجاد حس آرامش و زیباتر جلوه دادن فضای اتاق خواب، می توان از آباژور در کنار تخت خواب استفاده نمود.آباژورهایی که در کنار تخت قرار می گیرند، در بهترین نوع خود، باید قابلیت جابه جایی و انعطاف پذیری داشته باشند و به راحتی بتوان آن ها را تنظیم نمود.
در صورت طراحی، نوع خاصی از نورپردازی ها، باید جهت قرارگیری آن ها و رنگ آن ها مورد توجه قرارگیرد.

رنگ نور در اتاق خواب بسیار مهم است. پیشنهاد می شود همانند انتخاب رنگ  در این فضا ، در انتخاب رنگ نور نیز دقت عمل زیادی را به کار برید. بهتر است که رنگ نور اتاق خواب، از رنگ های سرد مانند آبی وسبز نباشد و از رنگ قرمز نیز به عنوان رنگ غالب استفاده نشود .بهترین نوع انتخاب می تواند ترکیب نور سفید و زرد، با رنگی که مورد علاقه استفاده کنندگان اتاق است، باشد.

تخت خواب
به دلیل رعایت مسائل پزشکی در سلامت بدن، بهتر است سطح تخت خواب سفت باشد و از تخت خواب نرم کمتر استفاده شود .همچنین بهتر است، ابعاد تخت خواب دو نفره 2*2 متر و ابعاد تخت خواب یک نفره 1*2 متر باشد .نوع فلزی تخت خواب، استقامت بیشتری نسبت به نوع چوبی آن دارد .ملحفه ها و بالش ها،محافظ خوبی برای پوشاندن بدنه تخت خواب هستند. جنس آن ها بهتر است ،عمدتا از مواد اولیه طبیعی باشد نه مواد مصنوعی. در انتخاب رنگ و طرح آن هم باید به ترکیب طرح و رنگ آن ها با فضای طراحی شده اتاق، توجه نمود.

کمد
از دیگر وسایل و ملزومات اتاق خواب ،می توان به کمد اشاره نمود که باید فضای لازم جهت نگهداری البسه، کیف و کفش را داشته باشد. بهترین و پسندیده ترین نوع انتخاب کمد، کمد دیواری است که در صورت امکان بهتر است، در زمان طراحی برای هر اتاق، به صورت جداگانه لحاظ شود .به عنوان مثال اگر در اتاق قسمتی وجود دارد که دارای اختلاف سطح در دیوارها می باشد، بهتر است که از آن برای طراحی کمد و یا حتی طبقه بندی های دکوراتیو و کاربردی استفاده نمایید.

اتاق کودک 
معمولا چگونگی تزیین اتاق کودک و چیدمان وسایل آن به عنوان یکی از دل مشغولی ها و سرگرمی های خانم ها قرار می گیرد و عرصه بسیار جالبی برای خواست های عاطفی خانواده ،می باشد.مهم ترین نکته ای که باید برای ایجاد آرامش در اتاق کودک در نظر گرفته شود، این است که کودک به تدریج رشد می کند و باید وسایل اتاقش نیز، انعطاف لازم با رشد را داشته باشند .می دانیم که قد انسان را به طور متوسط 170 سانتی متر در نظر می گیرند ،اما انسانی که ما در اینجا با او سروکار داریم، در این مقوله نمی گنجد و باید این استاندارد را در مورد او فراموش کنیم.

قد کودک، تقریبا هر روز و هر هفته رشد می کند، بنابراین باید وسایلی که برای او تهیه می کنیم، انعطاف لازم را داشته باشند.اشتباهی که گاهی بعضی از خانواده ها مرتکب می شوند، این است که براساس علایق خود، وسایلی را تهیه می کنند، که فقط برای مدت کوتاهی قابل استفاده است و یا اینکه کودک را مجبور به استفاده از وسایلی می کنند که با ابعاد فیزیکی او تناسب ندارد، اما باید دقت شود که وسایل مورداستفاده کودک، در شکل گیری شخصیت و تربیت او، تاثیر به سزایی دارند و باید در انتخاب آن ها ،دقت فراوانی مبذول شود.

معمولا مشکل اصلی خانواده ها، این است که اتاق کودک مطابق با سلیقه پدرومادر، آماده می شود .استفاده از رنگ های متضاد در اتاق کودک، ممکن است در بعضی از حالات برای او خیلی جالب باشد، اما گاهی نیز کودک نیاز به رنگ های آرام بخش دارد .دانستن و رعایت این مسائل، مستلزم آن است که مادران، آموزش های لازم را در این زمینه دیده تا با شخصیت و روحیات کودک خود ،در سنین مختلف، آشنا شوند.

از مسائل مهم دیگر در اتاق کودک، تعیین میزان سرما و گرمای این اتاق است .گاهی دیده شده است که وقتی پدرومادر شخصا احساس سرما یا گرما می کنند، تصور می کنند که کودک هم همین احساس را دارد. در صورتی که شاید این موضوع درمورد کودک صدق نکند. میزان گرماو سرمای اتاق بچه ،باید متناسب با وضعیت جسمی خود کودک تنظیم شود.

میزکار، میزبازی، وسایل بازی و تخت خواب کودک باید ترجیحا از مواد و وسایل طبیعی تهیه شده باشند، نه از مواد مصنوعی. زیرا کودکان ،به طور مداوم، در تماس مستقیم با این وسایل هستند .اصولا کودکان خیلی زیاد عرق می کنند و گاهی برای مدت طولانی تن برهنه خود را به وسایل می چسبانند، گفته می شود بیماری های سرطانی ،گاهی در ارتباط تن برهنه کودک با وسایل پلاستیکی و ایجاد تعریق  بین آن ها شکل می گیرد، که ممکن است سالها بعد بروز کند .بهترین جنس برای وسایل کودک چوب است.

نکات طراحی

نکاتی درباره پله ها
پله ها از خطرناکترین نقاط یک خانه محسوب می شوند .همواره می بایست از مورد مصرف قراردادن پله هایی، با سطح صیقلی و لغزنده اجتناب شود. بدین منظور ،سطح پله ها می بایست با استفاده از فرش با رویه های دارای اصطکاک زیاد، پوشانیده شود .



در طراحی پله ها به موارد زیر باید توجه شود:
  • ارتفاع بهینه پله های داخل ساختمان،حداکثر 190mm عرض، حداقل طول پله 286mm و حداقل عرض آن، بدون درنظرگرفتن لبه پله 254mm منظور گردد.حداکثر اندازه لبه پله 32mm در نظر گرفته می شود.
  • از ایجاد یک تک پله در داخل یا خارج خانه خودداری نمایید. تنها حالت مجاز ایجاد تک پله ،در آستانه در جلویی ساختمان می باشد.
  • تعداد پله ها در هر پلکان می بایست حداکثر 16 پله در نظر گرفته شود، ترجیحا به ازای هر 8 پله یک پاگرد جهت استراحت منظور گردد .
  • در بالا و پایین پله ها، کلیدهای روشنایی تعبیه شوند.
  • از لبه های تیز در پله ها اجتناب شود.
  • نرده های راه پله ها ،عموما در کناره خارجی پله ها نصب می شوند.ارتفاع نرده ها ، در محل بالکن ها ترجیحا 1067mm در نظر گرفته شود.ارتفاع نرده ها، در بالای پله و در ناحیه سرسرا711-864mm در نظر گرفته می شود.
نکاتی درباره حمام ها
به منظور ایمنی فرد استحمام کننده، بهتر است که کف وان یا کف حمام با سطوح زبر و غیرلغزنده فرش شود.استفاده از شیشه ایمن و نشکن در کلیه درهای شیشه ای مربوط به دوش نیز از جمله حمام محسوب می گردد.

معیارهای زیر در رابطه با ایمنی حمام و تجهیزات آن مطرح می گردد:
  • مجموعه شیرهای آب سرد و گرم، در محل دوش یا وان حمام،می بایست در ارتفاع mm762-864 از کف وان یا حمام نصب گردند.
  • کنترل های مربوط به دوش، می بایست در ارتفاع 1321-mm1219 از کف حمام یا وان در نظرگرفته شود.
  • میله نگهدارنده حوله،در فاصله 152mm از خروجی وان یا دوش نصب گردد.
  • دو میله دستگیره افقی، به طول 457mm درناحیه مرکزی دیوار طولی،در نظر گرفته می شود یکی در ارتفاع 914-mm813 و دیگری به فاصله 305mm بالای آن.
  • یک جاصابونی در فاصله ای پایین تر از میله دستگیره پایینی نصب گردد.
  • حداقل فاصله دوش از کف حمام یا وان (با در نظرگرفتن فاصله آزاد جهت سر) 1829-mm1753 در نظرگرفته می شود.
  • میل پرده اطراف دوش باید در ارتفاع 1981-mm1829 از کف حمام یا وان نصب گردد.محل نصب میل پرده، در ناحیه داخل وان قرارگیرد.
  • از ایجاد لبه های تیز، بر روی کلیه میله های دستگیره خودداری شود.در ساخت وان نیز از مصالح غیرلغزنده و راحت استفاده شود.
  • توالت نیازمند فضایی معادل 914mm مابین دو دیوار و با فضایی برابر با 813mm بین یک دیوار و سرویس حمام است.
  • فضایی به طول 914mm را به یک دستشویی اختصاص دهید.
  • طول وان حمام می بایست 1524mm در نظر گرفته شود.در سمت مقابل شیرالات وان ،محلی جهت نشستن به عرض 305mm مهیا شود.
  • حداقل ابعاد فضای حمام 1067-mm762 در نظر گرفته شود.ابعاد بهینه فضا ،جهت حرکات حین خشک کردن سرو بدن با حوله 1829-mm1067 می باشد.
  • به منظور ایمنی و رعایت حریم خصوصی ،ارتفاع کف پنجره از کف حمام 1220mm در نظر گرفته می شود.
  • عرض در حمام حداقل 610mm در نظر گرفته شود و جهت باز شدن آن به سمت دیوار یا وان حمام باشد.
نکاتی درباره درب ها
استفاده از شیشه های ایمن بروز خطرات را خصوصا در مورد کودکان ،کاهش می دهد .استفاده از درب های توپر با لبه های مدور ارجح هستند. ضمنا از نصب درب های دارای دستگیره شیشه ای یا سرامیکی می بایست اجتناب کرد، چراکه هرگاه این دستگیره ها، دارای شکستگی باشند ،می توانند موجب آسیب رساندن به دست شوند. سعی شود از دستگیره های اهرمی، که دارای فاصله آزاد بیشتری برای دست ( نسبت به درب) هستند و باز کردن درب، به کمک آن ها راحت تر است ،استفاده گردد .سایر ملاحظات مهم در طراحی عبارتند از:
  • از نصب درب هایی که به دو سمت بیرون و داخل باز می شوند، در منازل مسکونی اجتناب کنید.
  • از تعبیه درب هایی که جهت مخالف یکدیگر باز می شوند ،خودداری نمایید.
  • درب ها جهت باز شدن به صورت کامل،  می بایست به داخل اتاق و به سمت یک دیوار یا حداقل با زاویه 90 درجه باز گردند.
  • عرض درب های فضاهای داخلی 813-mm762 و عرض درب های خارجی 915mm در نظر گرفته شود.از درب های به عرض 610mm  صرفا جهت سرویس های بهداشتی و حمام استفاده گردد.
نورپردازی فضای مسکونی
طراحی نورپردازی خانگی ،ویژگی های خاصی دارد. از آن جا که فضای مسکونی، از ریزفضاهای گوناگونی تشکیل شده است، که هرکدام کارکردهای خاص خودشان را دارند. مطمئنا تصور آن که یک ترتیب مشترک، برای طراحی نورپردازی فضاهای مسکونی ارائه شود ،تصوری اشتباه به حساب می آید.هرچند در کنار تفاوت های موجود ،در کارکرد این ریزفضاها ،فصل مشترک همه آن ها ،القا حس صمیمی و خانگی است. پس همچون همه راه حل های مسائل طراحی نورپردازی، نخستین گام، در شیوه طراحی نورپردازی مناسب برای فضاهای خانگی نیز، تشخیص کارکردها و فعالیت هایی است ، که نورپردازی وظیفه دارد، آن هارا روشن کند. 
نورپردازی اتاق نشیمن
اغلب اتاق های نشیمن، به شیوه های طراحی نورپردازی انعطاف پذیر، نیاز دارند، زیرا این اتاق ها، تنوع وسیعی از کاربری های متغیر را شامل می شوند.نورپردازی یک اتاق نشیمن عادی، باید فضایی آرامش بخش، برای گفت و گوهای جمعی کوچک، ضیافت های جمعی شامل خوردن و نوشیدن های میان وعده ای وفعالیت های تک نفره مانند مطالعه و گوش دادن موسیقی و تماشای تلویزیون فراهم آورد. همچنین ممکن است در گوشه این فضا، کتابخانه یا یک مجموعه هنری به گونه بارزی به نمایش گذاشته شود.
به طور کلی برای نورپردازی اتاق نشیمن، بایستی اصول زیر را در نظر گرفت :
  • نورپردازی محیطی، برای گفت و گو،معاشرت های اجتماعی و فعالیت های عمومی.
  • نورپردازی موضعی، برای انجام مطالعه.
  • نورپردازی تاکیدی، برای روشنایی قفسه های کتاب و نیز آثار هنری و تابلوهای منقوش واقع بر دیوارها.
نکته:تماشای تلویزیون، معمولا به نورپردازی غیرمعمول نیاز دارد، زیرا نورپردازی های دیگری که در اتاق نشیمن به کار برده می شوند، برای تماشای تلویزیون مضر و اضافی هستند. اگر تماشای تلویزیون در اتاق نشیمن مدنظر باشد، باید شیوه های نورپردازی اتاق با آن سازگار شود.
نورپردازی ناهارخوری
در نورپردازی ناهار خوری، ایجاد فضایی سرزنده و رسمی در یک زمان و فضایی دنج و هیجان انگیز در زمانی دیگر و در عین حال فضایی مناسب برای برگزاری جشن، امری عادی است.
به طور کلی جهت نورپردازی فضای ناهارخوری، بایستی اصول زیر را در نظر گرفت:
  • نورپردازی محیطی:یک چراغ آویز، بر فراز قسمت مرکزی میز،به منظور انجام کاربری های بصری اصلی، آویزان شود. بهترین ارتفاع، برای نصب اویز، در حدود 100 سانتی متر از سقف است. ارتفاعی که به آن اندازه پایین است، تا نور بر سطح میز و چهره افراد، به صورت متمرکز تابیده شود و به آن اندازه بالاست که بیرون از خط دید افراد، قرارگیرد.
  • نورپردازی موضعی :اولین و مهم ترین وظیفه نورپردازی موضعی، در اتاق ناهارخوری ،تامین نورکافی، برای روشنایی بخشیدن به میز ناهارخوری، به میزانی است که افراد نشسته بر سر آن، هم غذای خود و هم چهره افراد دیگر را به خوبی ببینند.
  • نورپردازی تاکیدی:چنانچه بر روی سطوح اصلی دیوار،تابلوهایی (نقاشی-عکس و ...) قرارگرفته باشند.ایجادنورپردازی تاکیدی، بر روی این تصاویر، ضروری است.
نکته:استفاده از لامپ های متمرکز توکار، نزدیک و انتهای میز، نتیجه مطلوبی را به وجود می آورد و بازتاب نور، از سطح میز به نرمی، چهره افراد را روشن می کند.
نورپردازی آشپزخانه
آشپزخانه مکانی است که درآن به دلیل خطرات پیش رو، نورپردازی از حساسیت ویژه ای ،برخوردار است.
به طور کلی برای نورپردازی در آشپزخانه، این اصول را باید مدنظر قرارداد:
  • نورپردازی محیطی:بهترین و اصولی ترین روش تامین نور محیطی آشپزخانه، استفاده از منابع نوری فلورسنتی، بر روی سقف یا بالای پنجره ها می باشد .چون نوری یکنواخت و بدون سایه بر کل فضا، گسترانیده می شود.
  • نورپردازی موضعی :سه ناحیه در آشپزخانه به نورپردازی موضعی نیاز دارند:
الف)سطوح پیشخوان زیرکابینت ها، که به وسیله ی منابع نور فلورسنتی، زیرکابینتی روشن می شوند.
ب)در صورت وجود میزغذاخوری در آشپزخانه، با استفاده از یک آویز متناسب با اندازه میز، روشنایی لازم تامین می شود.
ج)سطوح پیشخوان مجزا ،جهت کار و خوردن کوتاه مدت غذا، که توسط دو یا سه آویز کوچک ،روشن می شوند.
  • نورپردازی تاکیدی:در صورت وجود دیواری آزاد، می توان از این نوع نورپردازی، جهت روشن نمودن سطوح نقش دار دیوار و یا تابلوهای تزیینی روی آن، استفاده نمود.
نکته: در آشپزخانه معمولا برای انجام کارها، به سطوح متوسطی از نورمحیطی نیاز است ،چرا که یخچال ها و اجاق های گاز، معمولا یک چشمه نور، در داخل خود دارند و وظایف نورپردازی مرتبط با آن ها ،چندان نگران کننده نیست.
نکته:از ایجاد سایه بر سطح کار، در آشپزخانه اجتناب کنید. بدون نورپردازی موضعی قوی، که مستقیما برسطح کار، نشانه رفته باشد ،نورپردازی محیطی و کلی آشپزخانه، سبب افتادن سایه افراد، بر پیشخوان کار شده و فعالیت های  پیرامون آن را با مشکل مواجه می کند.
نورپردازی سرویس بهداشتی
کارکردهای نورپردازی در داخل سرویس های بهداشتی ، معمولا ساده ،قابل پیش بینی و غالبا غیرتزیینی است.اگرچه زیبایی شناسی محیط، موضوعی است که در نورپردازی هر فضایی باید بدان توجه نمود ،ولی این موارد در نورپردازی اکثر سرویس های بهداشتی،از ملاحظات ثانویه، به حساب می آیند.
  • نورپردازی محیطی:نورمحیطی وان، توالت و بیده به میزان قابل قبولی به وسیله نورموضعی بالای دستشویی، تامین می شود.همچنین نور منتشر شده از آینه، در روشن تر شدن فضا، موثر می باشد.با این وجود و با در نظر گرفتن مساحت سرویس های بهداشتی، می توان از روشنایی های توکار، جهت روشنایی بیشتر محیط، استفاده نمود.
  • نورپردازی موضعی:تراشیدن صورت و آرایش جلوی آینه، در سرویس بهداشتی، ویژگی های خاص خود را دارد. نخست اینکه نور کافی برای مشاهده دقیق پوست و مو را در آینه فراهم می آورد دوم اینکه تاثیر نور ،باید بدون ایجاد سایه باشد تا از مشاهده دشوار محیط جلوگیری نماید و دیدی خوشایند از صورت ایجاد کند .سوم اینکه کیفیت رنگی نور لامپ انتخاب شده، باید مناسب باشد تا پوست را به شکل بهتری نشان دهد. همه اینها گویای نیاز ویژه این فضا ،به نورپردازی موضعی است.
نورپردازی اتاق خواب
 دو مورد کلی را می توان به طراحی اتاق های خواب و از جمله نورپردازی آن ها تعمیم داد:
الف)باید فضای مناسب برای خوابیدن باشند.
ب)باید کاملا از بخش های پرجنب و جوش و جمعی محیط خانه مجزا باشند.



نورپردازی محیطی:برای کاربری های دیداری مختلف از جمله تعویض لباس، گفتگو در محدوده نشیمن اتاق خواب و تماشای تلویزیون به نور محیطی نیاز است .استفاده از یک آویز سقفی در وسط اتاق با نور متوسط در کنار چراغ های رومیزی (اباژور)بر روی پاتختی، کنار تختخواب که فاقد لامپ های موضعی محور باشند، در مجموع می توانند نورمحیطی مطلوبی را برای اتاق خواب، به ارمغان بیاورند.
  • نورپردازی موضعی:در نورپردازی اتاق های خواب با درنظرگرفتن حداکثرکاربری، باید کارکرد مطالعه در بستر دیده شدن کارها بر روی میز و مطالعه در صندلی راحتی را لحاظ نمود. برای این منظور استفاده از روشنایی های دیوارکوب چرخشی، بالای تخت خواب ،جهت مطالعه در بستر استفاده از نور مخفی فلورسنت تعبیه شده در قاب باریک روی سطح میز (زیرکابینتی )جهت کار روی میز تحریر پیشنهاد می گردند.
  • نورپردازی تاکیدی:آثار هنری و تابلوهایی که روی دیوار قرار می گیرند، به نورپردازی تاکیدی نیاز دارند.برای این منظور از دیوارتاب های توکار سقفی، بر فراز تابلوها می توان استفاده نمود.
نکته:پیشنهاد می گردد در کمدها، از یک روشنایی مهتابی متصل به سقف، جهت تامین نورکافی برای جست و جو و انتخاب لباس های آویزان شده استفاده شود.
نکته:پیشنهاد می گردد برای روشنایی میز آرایش، از منابع نوری یکنواخت افقی،بر فراز آینه میز آرایش، جهت تامین نوری یکنواخت و تقریبا بدون سایه استفاده شود.