طراحی فضای نمایشگاهی

معماری ، طراحی داخلی و دکوراسیون داخلی فضای نمایشگاهی
نمایشگاه پدیده ای برآمده از دوران مدرن است که بنا به ضرورت تولید و عرضه انبوه کالا در سده نوزدهم ظهور کردفانچه به عنوان نمایشگاه مدنظر است خاستگاه و ضرورت های پیچیده این دوران و بعد از آن را در برمی گیرد.
طراحی و ساخت یک غرفه نمایشگاهی ، امروزه برای اغلب شرکت ها اهمیت بسیار زیادی دارد ، زیرا با تخصصی شدن نمایشگاه ها در سالیان اخیر  و خیل شرکت ها در هرنمایشگاه با موضوعات مرتبط ، باعث گردیده است که برخی از شرکت ها با یک برنامه ریزی بسیار دقیق  حضور پررنگ تری را در یک نمایشگاه  از خود به نمایش بگذارند و این موضوع تنها به تولیدات آن ها مربوط نمی باشد.
اینکه چگونه ارتباط مناسب تر و قوی تری با بازدیدکنندگان برقرار کنیم ، یکی از دغدغه های مدیران فروش می باشد.در واقع اینکه چگونه تدبیری بیاندیشیم که درصد بیشتری از بازدیدکنندگان را جذب محصولاتمان و فعالیت هایمان کنیم یکی از مهم ترین مسائلی است که پیش از حضور در یک نمایشگاه باید به آن اندیشد.برای آن که پربازدیدکننده ای داشته باشیم ، باید تدابیری بیندیشیم که بیشتر دیده شویم.
درواقع باید از اصولی پیروی کنیم که بازدیدکنندگان را به غرفه خود جذب کنیم.



برای نیل به یک طراحی موفق در زمینه غرفه نمایشگاهی ، باید بدانیم هدف اصلی شرکت ها ، موسسات ، سازمان ها و به طور کلی صاحبان مشاغل ، از شرکت در نمایشگاه چیست.اگر غایت هدف طراحی داخلی فضای مسکونی را « آسایش بیشتر» و مهم ترین هدف طراحی داخلی فضای تجاری را «فروش بیشتر»بدانیم ؛باید گفت اصلی ترین هدف طراحی غرفه های نمایشگاهی « نمایش بهتر و بیشتر»(show off) است.اینکه بتوانیم غرفه ای داشته باشیم که در میان سایر غرفه ها و خیل شرکت کننده ها بیشتر به چشم اییم و درنتیجه جذب مخاطب بیشتری داشته باشیم ، انتظاریست که هر شرکت کننده در نمایشگاه از طراح خود دارد.
در طی سال های اخیر صنعت نمایشگاه و برگزاری نمایشگاه های فصلی و دوره ای ، بسیار مورد توجه قرار گرفته است که به طبع این توجهات ، صاحبان صنایع و شرکت ها برای معرفی و ارائه کالا و خدمات خود گوی سبقت را برای حضور در این نمایشگاه ها از یکدیگر ربوده اند و نسبت به نوع ارائه و نمایش محصولات و شرکت خویش حساس می باشند.

اندازه غرفه
تعیین اندازه  یک غرفه بر اساس ذوق و سلیقه  نیست.صرف بزرگی غرفه به اعتبار شرکت نمی افزاید همانطور که کوچک بودن نیز ممکن است نتواند اهداف شرکت را محقق نماید.لذا برای تعیین اندازه مورد نیاز  یک غرفه می بایست تعداد کالاهای نمایشی ، اندازه حجم  و نحوه ارائه آن ها ، نیاز به فضای مذاکره و تشریفات  را در نظر گرفت و اندازه غرفه را به طور نسبی محاسبه نمود.

انواع غرفه
غرفه ها با توجه به محل قرار گرفتن ، تعاریف مختلف و تقسیم بندی جداگانه ای دارند ؛ همانند غرفه در فضای سرپوشیده و غرفه در فضای باز .ولی از نقطه نظر موقعیت قرارگیری و زوایای نمایشی ، غرفه ها به ترتیب زیر تعریف می شوند:

1- غرفه بسته ( یک بر )
این غرفه از سه طرف بسته می باشد و با غرفه های مجاور دارای دیواره  مشترک و همجوار است و تنها از یک طرف به راهرو مشرف و قابل رویت بازدیدکنندگان  می باشد که به «غرفه  یک بر» نیز معروف است .پهنا و عمق این گونه غرفه ها متفاوت است و غرفه ای با عرض بیشتر ، اگر عمق مناسب داشته باشد از مقبولیت بالاتری برخوردار است.
2- غرفه باز ( دو بر )
این غرفه ها از دو طرف بسته می باشد و با غرفه های دیگر همجوار و دارای دیواره مشترک و از دو طرف دیگر به سمت راهرو می باشند  و با توجه به قابل رویت بودن از دو طرف ، ارزش بالاتری نسبت به غرفه های یک بر دارند و طراحی و چیدمان آن مشکل  تر و گران تر می باشد.به این گونه غرفه ها « دو بر » و « دونبش » نیز اطلاق می شود.

3- غرفه شبه جزیره ای ( سه بر )
این گونه غرفه ها سه وجه قابل رویت برای بازدید دارند و از یک طرف  مسدود می باشند و به همین دلیل از مرغوبیت بالایی برخوردارند و بازدید کننده بیشتری را جذب می نمایند. به این غرفه ها با توجه به آن که از سه طرف  به راهرو مشرف هستند ، « غرفه سه بر » نیز اطلاق می شود.

4- غرفه جزیره ای
این گونه غرفه ها از هر 4 طرف باز بوده و از تمام زوایا قابل دید  و دسترسی می باشند.غرفه جزیره ای ارزش بالایی در بعد نمایش و تبلیغات دارد و از مرغوبیت  بسیار مناسبی برخوردار است . غرفه جزیره ای اغلب برای نمایش ماشین آلات و صنایع سنگین مورد بهره  برداری قرار می گیرد و برای کالاهای دیگر نیاز به طراحی ویژه دارد تا اثربخشی مناسب را داشته باشد.

تقسیم بندی فضایی
برای اینکه از فضای غرفه بتوان حداکثر بهره برداری را نمود لازم است  غرفه بر اساس نیازها و محدودیت ها با نقشه دقیق و حساب شده ای  تقسیم بندی گردد.
چگونگی تقسیم بندی غرفه می تواند با توجه نوع فعالیت و اهداف شرکت ها متفاوت باشد.
اصلی ترین ریزفضاهای یک غرفه نمایشگاهی به شرح زیر می باشد؛
- فضای نمایش کالا
- فضای اطلاع رسانی 
- فضای مذاکره ( VIP)
- فضای پشتیبانی

 فضای نمایش کالا 
فضای نمایش کالا ، از ارگان اصلی غرفه محسوب می گردد در این بخش ارائه خدمات ، کالا و یا ماکت محصول انجام می پذیرد همچنین در این قسمت ، ارتباط کارشناسان فنی و یا فروش با بازدیدکنندگان برقرار می گردد.بازدید کننده از نزدیک با محصول و اهداف حضور شرکت آشنا می شود.
در صورت عدم وجود فضای اختصاصی جهت مذاکره و مشاوره ، تمام مراحل انجام کار در این بخش انجام خواهد پذیرفت و نحوه تعاملات  بعدی پایه گذاری خواهد شد.



فضای اطلاع رسانی
در این بخش که معمولا در ابتدای غرفه است برای آشنایی و اطلاع رسانی بازدیدکنندگان  می باشد و از قسمت های مهم جهت جذب مخاطب و رسیدن به اهداف شرکت ها می باشد. در این بخش ارائه بروشورها و هدایای کوچک شرکت ها و راهنمایی بازدید کنندگان  و پاسخ به آن ها در حد اطلاع رسانی انجام می پذیرد و در صورت نیاز به مشاوره و اطلاعات تخصصی  ، به کارشناسان فنی حاضر در غرفه معرفی و هدایت می شوند.

فضای مذاکره
این بخش نقش مهمی در بازاریابی و فروش کالا و خدمات و رساندن مشتری به مرز آمادگی  جهت انعقاد قرارداد دارد.در این بخش قابلیت های محصول ، توانمندی و توضیحات کامل توسط گروه ویا فرد مذاکره  در اختیار مشتری قرار می گیرد و مذاکره اولیه ، توافقنامه و احیانا امضای پیش قرارداد و اهدای هدایای شرکت و کاتالوگ های تخصصی انجام خواهد پذیرفت .
طراحی این بخش می تواند متفاوت و با الهام از اتاق جلسات و مذاکرات شرکت  و دارای امکانات مناسب و راحت باشد.

فضای پشتیبانی
بخش پشتیبانی شامل فضای نگهداری تجهیزات و لوازم اضافی ، فضای آبدارخانه ، فضای استراحت و .. می باشد.
این بخش با توجه به وسعت غرفه و امکانات شرکت ها متفاوت خواهد بود و طراحی واحدهای آن می تواند در صورت بزرگ بودن به صورت مجزا و مستقل انجام پذیرد.

عوامل موثر در طراحی غرفه
چندین پارامتر در طراحی غرفه نقش موثر دارند که از میان آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
  • موقعیت شرکت در ارتباط با بازار و رقیبان
  • ویژگی های اقلیمی و فرهنگی محل برگزاری
  • تعدد کالاهای مورد نمایش ( پرهیز از تراکم کالا )
  • بودجه اختصاص یافته برای طراحی و ساخت
  • مسایل فنی از قبیل نور ، رطوبت ، مسیر ورود و خروج ، مقاومت کف
  • تمایز غرفه مورد نظر نسبت به سایر غرفه ها
  • محل و موقعیت غرفه در سالن و کل نمایشگاه 
  • میزان ارتفاع مجاز ( که توسط مسئلین نمایشگاه تعیین می گردد)
  • تعداد کارکنان غرفه
  • وجود موانع فیزیکی (ستون و...) در محل غرفه
نکات مهم در طراحی غرفه
پس از توضیح فضاهای موجود  در یک غرفه نمایشگاهی به چند نکته اشاره می کنیم:
  • طراحی غرفه چیزی بسیار فراتر از پر کردن فضا با اشیای موجود در انبار سازمان است در نتیجه باید تنها وسایل موردنیاز  و بسیار مهم به غرفه منتقل گردد.
  • در نظر داشته باشید که مدت زمان برگزاری هر نمایشگاه معمولا بین 3 تا 10 روز است پس باید در نظر داشته باشید که یک طراحی کارآمد برای این تعداد روز انجام پذیرد.
  • یکی از تفاوت های اصلی غرفه های نمایشگاهی با دیگر فضاهای داخلی همچون فضای تجاری در ساختار آن ها می باشد .سایر فضاها معمولا درون چارچوبی از پیش ساخته شده قرار دارند. به طوری که کف سقف و دیوارها  موجودند  و طراح وظیفه تعریف آن فضا را دارد در حالی که در فضاهای نمایشگاهی ، طراح باید فضا را ایجاد کند ، فضایی که هم داخل آن اهمیت دارد و هم ظاهر  و نمای بیرونی آن.
  • دو اصطلاح در این فعالیت مورد استفاده قرار می گیرد «Assemble» و «De-assemble» که به ترتیب به معنای سوار کردن و باز کردن می باشند.زمان سوار کردن غرفه که شامل کلیه فعالیت های اجرایی ساخت در محل ، نصب ، برق کشی و نورپردازی می باشد.معمولا 3 روز قبل از آغاز نمایشگاه و زمان باز کردن غرفه هم که در اصل برعکس همان مرحله اول می باشد ، 3 روز پس از اتمام نمایشگاه است.

  • از نکات بسیار مهم در طراحی یک غرفه مسیر حرکت و یا به اصطلاح سیرکولاسیون می باشد و این مطلب هیچ ارتباطی به متراژ غرفه ندارد.دسته بندی در فضای غرفه بسیار حائز اهمیت است که مخاطبین بتوانند در آن بدون ایجاد مزاحمت برای قسمت های دیگر موجود در غرفه به رفت و آمد بپردازند.
  • در طراحی غرفه نمایشگاهی بهتر است از سمبل ها ، سبک ها ، رنگ ها و مصالح مرتبط با شرکت استفاده نمایید.
  • انتخاب مصالح به کار رفته در طراحی غرفه بسیار مهم می باشد.نهایت عمر یک غرفه نمایشگاهی 3 تا 10 روز می باشد.پس طراح باید در انتخاب مصالح دقت فراوان نماید.به عنوان مثال امروزه که مصالحی مانند MDF و نئوپان در بازار موجود می باشد و قیمت آن ها نسبت به چوب بسیار کمتر است صرفه زمانی و هزینه ای ، آن است که از آن ها استفاده گردد.
  • به دلیل اینکه هدف ،سبک بودن فضا می باشد می توان از متریال شفاف حداکثر استفاده را برد اما توجه داشته باشید  که شیشه در این میان توصیه نمی شود ، چرا که بخاطر رفت و آمد زیاد امکان شکستگی و در نتیجه امکان وقوع حادثه وجود دارد.در این بین  می توان از دیگر مصالح شفاف مانند پلکسی گلاس، پلی کربنات و ...  استفاده نمود که مانند شیشه شفاف بوده  اما از نظر وزن سبک تر ، مقاوم تر و مناسب برای استفاده در این گونه فضاها می باشد.این متریال مانند شیشه دارای ضخامت های مختلف بوده  که بسته به نوع طرح می تواند مورد استفاده قرار گیرد.
  • انتخاب نورپردازی مناسب در ارائه محصول بسیار تاثیرگذار است در بسیاری از مواقع دیده می شود که از کف کاذب برای غرفه استفاده می کنند،این عمل هم به دلیل ایجاد اختلاف سطح بوده که فضای غرفه از مسیر عبور عمومی جدا شود و هم به دلیل امکان نورپردازی از کف می باشد.
  • سلسله مراتب دیده شدن اشیا را نباید فراموش کرد چشم انسان با ورود به هر فضا به سرعت دنبال چیزهای جدید می گردد ، به همین دلیل اشیا نمایشی و تزئینی را باید در جای مناسب گذاشت  بسیار مهم است که ابتدا چه چیزی دیده شود  ،تمرکزهای نوری در کجاست و چه چیزهایی در سایه اند.
  • از انواع تجهیزات مورد استفاده در امر غرفه های نمایشگاهی می توان به انواع کانتر ، انواع استندهای پرتابل ،ضربدری ،بنر فیکس ، جعبه های نوری ( Light box) و استندهای مخصوص بروشور اشاره نمود.
رنگ
رنگ ها از عوامل مهم جذب مخاطب هستند و در خاطره ها باقی می مانند.وسایل و تجهیزات و مبلمان  و لوازم به کار گرفته شده در غرفه ، باید دارای رنگ و کیفیت ظاهری مناسب باشند.استفاده از رنگ های مختلف در غرفه و چیدمان کالا باید همخوانی لازم را با یکدیگر و با موضوع اصلی نمایش غرفه داشته باشد.در استفاده از رنگ ها باید خصوصیات فرهنگی محل نمایش و تاثیر روانی آن ها بر بازدیدکنندگان را در نظر داشت.استفاده از رنگ های گرم و شاد در غرفه جلب توجه بیشتری می نماید اما در نمایش کالا ،تطابق رنگ  با نوع کالا ، اثربخش تر خواهد بود برای مثال استفاده از رنگ قرمز برای کالاهای گرمازا و رنگ آبی برای کالاهای سرماآفرین ، پیشنهاد می شود.
نور
نور نیز همانند رنگ از عوامل مهم جذب مخاطب می باشد .با نورپردازی می توان  جذابیت غرفه را افزایش داد.نور ملایم می تواند فضایی آرام به وجود آورد و یا فضای آرام درون غرفه را از فضای شلوغ بیرون متمایز نماید اگرچه در جاهایی از از درون غرفه می بایست نوری  متفاوت تر و با شدت بیشتر و رنگ مشخص تر استفاده نمود.
استفاده از رنگ های متنوع در نورپردازی توصیه نمی گردد زیرا ممکن است توجه مخاطب را از کالا منحرف سازد.
در نورپردازی غرفه های نمایشگاهی ، باتوجه به تاثیرات گوناگون نورهای مختلف ، باید تاثیرات روحی و روانی  و میزان تولید گرما یا آتش زا بودن منابع نوری را مدنظر داشت .
در پردازش نور باید دقت نمود که بیننده دچار خیرگی نشود و از زوایای مختلف بتواند کالای موردنظر را به طور مطلوب مشاهده نماید  در نورپردازی از لامپ ها و پروژکتورهای با قابلیت تولید نورهای رنگی و فیلترهای مختلف  می توان استفاده کرد که هرکدام خصوصیات و کاربرد خاص خود را دارند.
وسایل سمعی و بصری
استفاده صحیح وسایل سمعی و بصری علاوه بر بالا بردن جذابیت غرفه می تواند اطلاعات مناسب و کاملی در اختیار مخاطب قرار دهد و نیاز به مذاکرات  طولانی و بیان تمام مسائل نخواهد بود.از این  لوازم می توان جهت نمایش کالاهایی که امکان نمایش در غرفه را نداشته اند استفاده نمود ارائه فیلم هایی از سوابق اجرایی در بخش تولید و خدمات ، نقش مهمی در جلب اطمینان و اثربخشی مذاکرات خواهد داشت.